Бұл шараның басты мақсаты – қазақ театр өнерінің дамуына үлес қосқан тұлғаларды ұлықтау, олардың шығармашылық мұрасын жас буынға таныту және өңірлік театр ұжымдарының кәсіби деңгейін көтеру. Көпен Әмірбек шығармашылығы – қазақ әзілінің, астарлы юмордың, терең ойлы сатираның озық үлгісі. Сондықтан оның есімін ұлықтауға арналған байқаудың Отырар жерінде өтуі өңір мәдениетінің ілгерілеуіне өзіндік серпін береді. Бұл – тек өнер додасы емес, рухани құндылықтарды дәріптеуге бағытталған үлкен мәдени шара. Байқауға Р.Сейтметов атындағы Түркістан сазды-драма театрының директоры Арман Әлиев, театр актеры Шәкен Амантұров, «Ерен еңбегі үшін» медалінің иегері Асылхан Темірхан қазылық етпек.  Екі күнге созылатын байқау барысында 15 қойылым көпшілік назарына ұсынылып, аудан, қалалардан келген 15 халықтық театрлар өзара бақ сынайды.

Аудан әкімі Қайрат Жолдыбайұлы Көпен Әмірбектің қазақ мәдениеті мен әдебиетіне қосқан үлесіне тоқталып, оның шығармаларының бүгінгі ұрпақ үшін тәрбиелік маңызы зор екенін атап өтті. Сатириктің туған бауыры Мырзабек Әмірбекұлы Көпен Әмірбектің балалық шағы мен шығармашылық жолына қатысты естеліктерімен бөлісті. Бұл құттықтаулар байқаудың рухани атмосферасын күшейтіп, қатысушыларға жаңа шабыт берді. Салтанатты шара аудан мәдениет үйінің сахнасында үлкен ықыласпен ұйымдастырылды.

Байқаудың әділ әрі кәсіби бағалануы үшін арнайы қазылар алқасы шақырылды. Жоғарыда айтып кеткеніміздей құрамында Р.Сейтметов атындағы Түркістан сазды-драма театрының директоры Арман Әлиев, тәжірибелі театр актеры Шәкен Амантұров және «Ерен еңбегі үшін» медалінің иегері Асылхан Темірхан бар. Бұл мамандардың әрқайсысы театр өнерінің қалыптасуына ұзақ жылдар бойы үлес қосқан танымал тұлғалар. Қазылар қойылымдардың режиссурасына, актерлік шеберлікке, сахналық мәдениетке, костюм мен декорацияның үйлесімділігіне, сондай-ақ әр ұжымның шығармашылық ізденісіне баға береді. Осындай кәсіби құрам байқаудың әділ өтуіне, таланттардың ашылуына мүмкіндік береді. Қатысушы театрларға жоғары талап қойылғанымен, бұл олардың өсуіне, тәжірибе жинақтауына қолайлы жағдай туғызады.

Байқауға облыстың әр ауданынан келген 15 халықтық театр қатысып, екі күн бойы 15 түрлі қойылым көпшілік назарына ұсынылады. Қойылымдардың жанры әр алуан: драма, комедия, тарихи туындылар және заманауи тақырыптарды қамтыған сахналық жұмыстар бар. Бұл театр ұжымдары халықтық мәртебеге ие болғандықтан, олардың әрқайсысы талай жылдан бері өңірдің мәдени өмірін жандандырып келеді. Байқау барысында көрермендер талантты актерлердің ойынын, режиссерлердің тың шешімдерін, аймақтық театр өнерінің жалпы даму деңгейін өз көздерімен көреді. Бұл дәстүрлі мәдени байланысты сақтау ғана емес, өңірдегі театрлардың бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталған маңызды шара болып есептеледі.

«Театр – өмір айнасы» байқауы Отырар ауданының мәдени өміріне ерекше серпін берді. Мұндай ауқымды шаралар аудан тұрғындарының өнерге деген қызығушылығын арттырып, жастардың театрға бет бұруына ықпал етеді. Сонымен қатар, театр ұжымдарының тәжірибе алмасуы, кәсіби байланыстардың орнауы және шығармашылық ортаның кеңеюі ауданның мәдени инфрақұрылымын дамытуға өз әсерін тигізеді. Байқаудың екі күн бойы Отырарда өтуі ауданға келушілер санын арттырып, туризм тетіктерінің дамуына да оң ықпал етеді. Мәдени шаралардың жиі ұйымдастырылуы өңірдің рухани-Танымдық әлеуетін күшейтіп, тұрғындардың мәдени талғамын кеңейтеді. Отырар ауданында бастау алған бұл өнер додасы аймақ өнерпаздарының бір-бірімен тәжірибе алмасып, жаңа бағыттарды меңгеруіне жол ашады. Жобаның мәдени салмағы жоғары болғандықтан, ол келешекте де дәстүрлі түрде жалғасады деген сенім бар. Көпен Әмірбекке арналған бұл шара оның рухани мұрасын кейінгі ұрпақтың есінде сақтап, қазақ театр өнерінің дамуына серпін беретін айтулы оқиға ретінде тарихта қалары сөзсіз.

Көпен Әмірбек 1950 жылы 29 наурызда Түркістан облысы Отырар ауданы Ешкіқора ауылында дүниеге келген. ҚазМУ-ді (1974) бітірген соң, Владивосток қаласында екі жылдық әскери-партия мектебінде оқыған. 1975 жылдан бері шығармашылықпен айналысты. 1978 жылы Мәскеуде, 1980 жылы Ташкентте өткен бүкілодақтық жас сықақшылар фестиваліне қатысып, «Правда» баспасынан шыққан «Надейся и жди», «Крохотные звезды» атты орыс тіліндегі ұжымдық жинақта әзілсықақтары жарияланды.

«Қазақ әдебиеті», «Егемен Қазақстан» газеттерінде сатира, фельетон бөлімінің меңгерушісі, ғылымитехникалық «Білім және еңбек» журналында жауапты хатшы, «Ара-Шмель» журналында жауапты хатшы, Бас прокуратура мен Жоғарғы сотта баспасөз хатшысы болып ұзақ жылдар қызмет істеген. «Ара» журналының бас редакторы, Қазақ радиосы директорының орынбасары болған. Қазақстан Жазушылар одағы басқармасы сатира кеңесінің төрағасы. Мәскеу (1980) мен Ташкентте (1980) өткен Бүкілодақтық жас сатириктер конкурсының лауреаты.

Көпен Әмірбек «Қымызхана», «Тамаша» ойынсауық отауының белсенді авторы ретінде, сондайақ өзі құрған «Көпен келе жатыр!...» атты сатиралық театрымен көрерменге кеңінен танылды. Орыс әдебиетінің классиктері И.Крылов, С.Михалков, С.Маршактың мысалмысқылдары мен лезгин сатиригі Жамидиннің және өзбек әзілкеші Абдулла Қаһардың бірсыпыра сықақ өлеңдерін қазақ тіліне аударды. «Аты жоқ кітап», «Алып», «Тілім қышып барады», «Қысыр әңгіме», «Мың бір мысал», «Ауызбастырық», «Өзіңді танисың ба?», «Із», «Көкемнің көзі», «Па, шіркін, пародия!...» атты әзілсықақ, сын мақалалар кітабының авторы. Президент гранты мен «Парасат» орденінің иегері, Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты.

Көпен Әмірбек  шығармаларының тәрбиелік мәні туралы да айта кетсек. Сатиралық шығармаларды ертегі түрінде жазу – әдебиетте бұрыннан бар үрдіс болып табылатыны белгілі. Көпен Әмірбектің те туындыларында көптеген шығармалары тура осы бағытта жазылып, өзіндік рең мен түр беріп отыратыны анық. Сықақталушы құбылыстың түріне, шенеуші күлкінің сипатына, сондай-ақ автордың айтпақ ойын жеткізуінің амал-тәсілдеріне қарай Көпен Әмірбектің сатиралық өлеңдері репортаж, хат, баяндама, мінездеме түрлерінде де кездеседі. Көпен Әмірбек сатиралық өлеңдерінде санамақ, жұмбақ формаларында пайдаланған. Оларда ауыз әдебиетіндегі сол үлгілерді келтіріп, сосын ойды қазіргі кезге лайықтап немесе өзі айтпақ болған мәселеге байланысты өрбітеді. Ақынның жұмбағы мен оның шешуі келтіріліп, одан әрі осыған ұқсата отырып, бір мекемеге жаңадан ауысып келген бастықтың «сау желген саяқтарын» осы мекемеге тықпақшы болған әрекетін әшкерелейді.

Көбінесе шағын сюжетті өлеңмен, кейде кейіпкер монологы түрінде, енді бірде шағын сатиралық шумақ, эпиграммаларымен тоғышарлық пен тоңмойындықты әшкерлейді. Ақын шығармаларында мысал, ертегі түріндегі сатиралық өлеңдер де мол ұшырасады. Мансұқталар мін мен кесір-кемшіліктердің сипатына қарай күлкінің де өткірлігі мен өрнегі өзгеріп, бір өңнен екінші түрге ауысып жатады. Әдемі әзілден әжуаға, мысқыл-мазақтан кермек келеке мен зілді кекесінге ойысатын күлкі етудің сан түрлі нақыштары суретшінің полотноға жаққан бояуындай құбылып, өміріміздегі олқылықтарды кесірлігімен де, есерлігімен де көз алдымызға әкеледі. Әйтсе де Көпен Әмірбек өлеңдерінде көріксіз көріністерді күлкімен кестелеудің арқауында юмордан гөрі сатираның салмағы басым жатады. Соның өзінде, ащы айтса да айғайға салмай, мінді көрсете отырып, кемшілікке көпшіліктің көзін жеткізуді мұрат тұтады. Сондықтан оның өлеңдерінде оқырманын күлдіре отырып ойлантып, сосын күйіндіретіндей қуат бар.

Көпен Әмірбектің шығармаларының, жазған туындыларының ерекше берер тәрбиесі молынан екенін ол туралы айтылған пікірлерден де анық көруге болады. Мысалы, Жарасқан Әбдіраш өзінің сатирик туралы жазған туындыларында ерекше мән беретін тұстарын атап кетіп жатады. Жастарға берер тәрбиесі мен жаман қылықтар мен әдеттерден ары жүруді үйрететін Көпен Әмірбек сатирасының мағынасы тереңде жатқаны туралы деректер де жетерлік.

«WWW.AQ-QARA.KZ» - ақпарат